Köpek fare zehiri yerse ne olur?
Fare zehiri köpekler için zehirlidir ve bu acil bir durumdur. Fare ve sıçan yemleri birbirinden çok farklı birkaç zehirden birini içerir: günler sonra iç kanamaya yol açan antikoagülanlar, beyinde ödem yapan bromethalin, böbrekleri tahrip eden D3 vitamini ya da midede zehirli gaz açığa çıkaran fosfitler. Belirtiler günlerce ortaya çıkmayabilir ve tedavi hangisi olduğuna bağlıdır. Paketi yanına al ve hemen veterinere git.
Genel bilgidir, veteriner tavsiyesi değildir. Hayvanın bunu yemiş olabilirse hemen bir veterinere başvur; belirti çıkmasını bekleme.
Hemen yapman gerekenler
- Köpeğin iyi görünse bile hemen bir veterinere ya da acil veteriner kliniğine git
- Paketi, kutuyu ya da yem istasyonunu yanına al; alamıyorsan etiketin ve etken maddenin fotoğrafını çek
- Köpeğinin yeme en erken ne zaman ulaşmış olabileceğini ve ne kadarının eksik olduğunu not et
- Bir veteriner söylemedikçe köpeğini kusturmaya çalışma, yemek de verme
- Fosfit olabilirse (çoğu zaman gri granüller) arabayı camlar açık sür
Şu durumlarda hemen acil veteriner kliniğine git
- Köpeğin herhangi bir fare, sıçan ya da köstebek yemini veya bir yem istasyonunu yediyse ya da çiğnediyse
- Köpeğin zehirlenmiş bir kemirgen yemiş olabilirse
- Köpeğinde kanama, morarma, öksürük ya da nefes almada zorluk varsa
- Köpeğin sendeliyorsa, titriyorsa ya da nöbet geçiriyorsa
- Köpeğinin karnı şişse, kusuyorsa ya da yığılıp kaldıysa
Kimi aramalı
Önce kendi veterinerini. Kapalıysa en yakın acil veteriner kliniğini ya da nöbetçi kliniği.
Amerika Birleşik Devletleri'nde
İkisi de günün 24 saati hizmet verir ve danışma ücreti alabilir.
Dikkat edilecek belirtiler
| Belirti | Genelde ne zaman başlar |
|---|---|
| Kusma, şişkin karın, yığılıp kalma (fosfitler) | Dakikalar ile 24 saat arası |
| Titreme, nöbet, sendeleme (bromethalin) | 2-36 saat, düşük dozlarda 1-5 gün |
| Kusma, susama, idrarda artış (D3 vitamini) | 24 saat içinde |
| Böbrek yetmezliği: halsizlik, iştahsızlık (D3 vitamini) | 2-3 gün |
| Halsizlik, soluk diş etleri, öksürük, zorlanarak nefes alma (antikoagülanlar) | 3-7 gün |
| Burun kanaması, morarma, idrarda ya da dışkıda kan (antikoagülanlar) | 3-7 gün |
Fare zehirinin başlıca türleri neler?
“Fare zehiri” tamamen farklı şekillerde etki eden dört ana kimyasal grubu kapsar. Rodentisit, sıçanları ya da fareleri öldürmek için üretilmiş her ürünün adıdır; içindeki zehir farklı olsa bile yemler çoğu zaman birbirine benzer.
| Tür | Etken madde örnekleri | Köpeğe ne yapar | Belirtiler genellikle ne zaman çıkar | Özel panzehir |
|---|---|---|---|---|
| Antikoagülanlar | brodifakum, bromadiolon, difenakum, varfarin, difasinon | Kanın pıhtılaşmasını durdurur, iç kanamaya yol açar | 3-7 gün | Var, haftalarca verilir |
| Bromethalin | bromethalin | Beyinde ve sinirlerde ödem yapar | 2-36 saat; düşük dozlarda 1-5 gün | Yok |
| D3 vitamini | kolekalsiferol | Kandaki kalsiyumu yükseltir; böbreklere, kalbe ve bağırsaklara zarar verir | 24 saat içinde; böbrek yetmezliği 2-3 günde | Yok |
| Fosfitler | çinko, alüminyum ya da magnezyum fosfit | Midede fosfin gazı açığa çıkarır | Dakikalar ile 24 saat arası | Yok |
En bilinenleri antikoagülanlardır. Brodifakum ve bromadiolon gibi daha yeni “ikinci kuşak” türler eskilerinden çok daha güçlüdür ve tek bir yemeyle zehirleyebilir. Merck Veterinary Manual, ABD verilerinin antikoagülan vakalarının azaldığını, bromethalin vakalarının ise arttığını gösterdiğini belirtir; yani marketteki ya da haşere kontrol firmasının kutusundaki yem beklediğin türde olmayabilir.
Paket neden bu kadar önemli?
Çünkü bir türün tedavisi diğerine hiçbir şey yapmaz. Antikoagülanların panzehirinin bromethalin, D3 vitamini ya da fosfitler üzerinde hiçbir etkisi yoktur ve bunların her biri farklı bir yaklaşım gerektirir. Merck Veterinary Manual, başarılı tedavi için ürünün doğru tanımlanmasının hayati olduğunu söyler ve yemin renginin, şeklinin ve boyutunun türleri ayırt etmek için kullanılamayacağı konusunda uyarır.
Paketi, kutuyu ya da yem istasyonunu yanına al. Etken madde net değilse Pet Poison Helpline, etiketteki ABD EPA kayıt numarasının (EPA Reg. No.) kendi veterinerlerinin onu tanımlamasını sağladığını belirtir. Bir haşere kontrol firmasıyla çalıştıysan hangi ürünü kullandıklarını sor. Tür bilinmiyorsa veteriner aynı anda birkaç olasılığa karşı tedavi uygulamak zorunda kalır.
Veteriner ne yapacak?
Köpeğinde belirti yoksa ve yemi yakın zamanda yediyse veteriner genellikle köpeğini kusturur ve aktif kömür verebilir; bromethalinde bu bir gün boyunca tekrarlanır. Fosfitlerde veteriner özellikle dikkatli davranır, çünkü kusmuktan çıkan buharlar insanlar için zehirlidir; Merck bunun açık havada ya da iyi havalandırılan bir yerde yapılmasını ve kliniğe camlar açık gidilmesini önerir. Pet Poison Helpline da yemek gaz üretimini artırdığı için fosfit yutan bir köpeğe asla yemek verilmemesini önerir.
Bundan sonra tedavi türe bağlıdır:
- Antikoagülanlar: veteriner ya panzehire hemen başlar, genellikle yaklaşık dört hafta boyunca, ya da yuttuktan yaklaşık 48 saat sonra bir pıhtılaşma testi yapar. Tedavi bittikten birkaç gün sonra pıhtılaşma testi tekrarlanır. Zaten kanaması olan köpekler hastanede, genellikle bir ila üç gün tedavi edilir.
- Bromethalin: panzehiri yoktur; bu yüzden asıl tedavi erken zehir gidermedir, gelişirlerse beyin ödemini azaltan ve titremeleri ve nöbetleri kontrol eden ilaçlar verilir. İyileşme haftalar sürebilir.
- D3 vitamini: kandaki kalsiyum ve böbrek değerleri günler ya da haftalar boyunca izlenir; sıvı tedavisi ve kalsiyumu düşüren ilaçlar verilir. VCA, tedavi kalsiyum yükselmeden başlarsa seyrin iyi, böbrekler iflas ettikten sonra ise temkinli ile kötü arasında olduğunu belirtir.
- Fosfitler: destekleyici bakım ve izlem. Merck, yuttuktan 12 saat sonra hâlâ normal olan köpeklerde seyrin iyi olduğunu bildirir.
Bir daha olmaması için ne yapabilirim?
- Kapanlar ya da köpeğinin ulaşamayacağı veya çiğneyemeyeceği yerlere konmuş, kurcalanmaya dayanıklı yem istasyonları kullan.
- Evde, bahçe kulübelerinde ve haşere kontrol firmasınca kullanılan her fare zehirinin etiketinin fotoğrafını sakla.
- Bahçeleri, garajları ve yürüyüş yollarını kemirgenlerin taşımış olabileceği yemler için kontrol et.
- Köpeğinin ölü ya da ölmek üzere olan kemirgenleri yemesine engel ol.
Kediler de risk altındadır: kedilerde fare zehiri rehberine bak. Salyangoz ilacı, Pativo'nun acil durum güvenlik kurallarının her zaman “hemen git” olarak değerlendirdiği bir başka bahçe zehridir.
Hayvan sahiplerinin sorduğu sorular
Köpeğim ölü ya da ölmek üzere olan bir fare yedi. Bu tehlikeli mi?
Olabilir, çünkü zehir, özellikle antikoagülanlarda, hâlâ kemirgenin içinde olabilir. Riski evden değerlendirmek zordur; veterinerini şimdi ara ve biliyorsan çevrede hangi zehrin kullanıldığını söyle.
“Evcil hayvanlar için güvenli” yem istasyonları güvenli mi?
Yem istasyonları köpeğin yeme ulaşmasını zorlaştırır, ama köpekler onları çiğneyip delebilir ya da kemirgenlerin dışarı taşıdığı yemi yiyebilir. Köpeğin bir istasyonu çiğnediyse bunu zehri yemiş gibi değerlendir.
Zehrin türünü yemin renginden anlayabilir miyim?
Hayır. Merck Veterinary Manual, renk, şekil ve boyutun markalar ve etken maddeler arasında birbirine çok benzediği konusunda uyarır. Onu güvenilir şekilde yalnızca etiket, etken madde ya da ABD EPA kayıt numarası tanımlar.
Kaynaklar
- Pet Poison Helpline: Mouse and Rat Poisons (Rodenticides)
- Merck Veterinary Manual: Anticoagulant Rodenticide Poisoning in Animals
- Merck Veterinary Manual: Bromethalin Poisoning in Animals
- Merck Veterinary Manual: Phosphide (Zinc, Magnesium, Aluminum) Poisoning in Animals
- VCA Animal Hospitals: Cholecalciferol (Vitamin D3) Rodenticide Poisoning
Bu sayfada listelenen kaynaklarla karşılaştırılarak kontrol edildi. Bu sayfaları nasıl yazıp kontrol ediyoruz